Projektowanie uniwersalne to filozofia, której celem jest tworzenie przestrzeni, produktów i usług dostępnych dla jak najszerszej grupy użytkowników, bez względu na ich zdolności fizyczne, sensoryczne, wiek czy poziom umiejętności. Zasady projektowania uniwersalnego pozwalają tworzyć przestrzenie, które są funkcjonalne, komfortowe i przyjazne wszystkim. Kluczowe jest, aby projekty były tak zaprojektowane, by zaspokajały potrzeby osób z różnymi rodzajami ograniczeń, a także ułatwiały codzienne życie użytkowników.
Oto 7 zasad projektowania uniwersalnego, które pomagają tworzyć przestrzenie, usługi i produkty, dostępne dla każdego:
1. Równy dostęp (equitable use)
Projektowanie uniwersalne dąży do zapewnienia równego dostępu do przestrzeni, produktów i usług. Wszystkie osoby, niezależnie od ich umiejętności, niepełnosprawności, wieku czy innych ograniczeń, powinny mieć jednakowe szanse w korzystaniu z zasobów. Ważne jest, by nie dyskryminować żadnej grupy użytkowników, oferując rozwiązania, które odpowiadają na zróżnicowane potrzeby.
2. Elastyczność użytkowania (flexibility in use)
Produkty i przestrzenie powinny być projektowane w sposób umożliwiający ich elastyczne użytkowanie, dostosowane do różnych potrzeb i preferencji użytkowników. Oznacza to, że użytkownicy powinni mieć możliwość wyboru spośród różnych sposobów korzystania z przestrzeni lub usługi. W ten sposób projektowanie staje się bardziej uniwersalne i odpowiada na potrzeby szerokiego grona odbiorców.
3. Prostota i intuicyjność w użyciu (simple, intuitive use)
Prostota obsługi i intuicyjność to kluczowe elementy projektowania uniwersalnego. Produkty, usługi i przestrzenie muszą być łatwe do zrozumienia i obsługi, niezależnie od doświadczenia czy umiejętności użytkownika. Proste, jasne instrukcje i łatwe w użyciu technologie zapewniają, że przestrzeń będzie funkcjonalna i dostępna dla wszystkich.
4. Czytelna informacja (perceptible information)
Zasada czytelnej informacji zakłada, że wszystkie komunikaty i informacje muszą być dostępne w formach, które są zrozumiałe i czytelne dla użytkowników o różnych zdolnościach sensorycznych. Może to obejmować różne formy wizualne, dźwiękowe, a także teksty alternatywne, które umożliwiają pełne zrozumienie przekazu przez osoby z różnymi rodzajami ograniczeń.
5. Tolerancja na błędy (tolerance for error)
Projektowanie uniwersalne uwzględnia możliwość popełniania błędów przez użytkowników i dąży do tego, by konsekwencje błędnych działań były minimalizowane. Zabezpieczenia, naprawy, czy też możliwość cofania działań pozwalają na poprawę błędów, co zapewnia większe poczucie komfortu i bezpieczeństwa dla użytkowników.
6. Minimalizowanie wysiłku fizycznego (low physical effort)
Zasada ta zakłada projektowanie przestrzeni i produktów w sposób, który minimalizuje fizyczny wysiłek użytkowników. Użytkownicy powinni mieć łatwy dostęp do wszelkich zasobów bez konieczności wkładania nadmiernego wysiłku. Przykładem może być projektowanie przestrzeni, w której poruszanie się odbywa bez trudności lub tworzenie produktów wymagających minimalnego nakładu sił.
7. Dostępna przestzeń i jej wymiary (size and space for approach and use)
Przestrzeń, w której użytkownicy się poruszają, powinna być odpowiednio zaprojektowana, by umożliwiać komfortowy dostęp do wszystkich elementów. Odpowiednia szerokość drzwi, wysokość blatów, przestronność korytarzy i odpowiednie rozmieszczenie elementów wyposażenia sprawiają, że użytkownicy o różnych rozmiarach ciała i sposobach poruszania się mogą w pełni korzystać z przestrzeni.
Dlaczego projektowanie uniwersalne jest ważne?
Projektowanie uniwersalne to podejście, które pozwala na tworzenie przestrzeni i produktów dostosowanych do potrzeb wszystkich użytkowników. Zasady te pomagają tworzyć bardziej inkluzywne i dostępne środowiska, eliminując bariery, które mogą wykluczać osoby z różnymi ograniczeniami. Dzięki tym zasadom możemy tworzyć przestrzenie, które są nie tylko funkcjonalne, ale także bardziej przyjazne i bezpieczne dla każdego, niezależnie od jego zdolności czy ograniczeń.
Wdrożenie zasad projektowania uniwersalnego to krok w stronę bardziej zrównoważonego, włączającego społeczeństwa, w którym każdy ma równy dostęp do przestrzeni, technologii i usług.
Projektowanie uniwersalne: 7 zasad, które tworzą dostępne światy
DANE KONTAKTOWE
Fundacja Instytut Zrównoważonego Rozwoju
Numer KRS: 0001038018
NIP: 6751783017
REGON: 525421695
Nr rachunku bankowego dla Darczyńców:
BNP Paribas Bank 68 1600 1462 1739 1294 2000 0001
Adres: 31-828 Kraków, os. Złotej Jesieni 15c/24
e-mail: fundacja@sdi.org.pl
Adres do e-Doręczeń:
AE:PL-11881-31941-AUIGE-25
(c) Fundacja Instytut Zrównoważonego Rozwoju 2026